De datacenterindustrie blijft zich voortdurend uitbreiden, verbruikt enorme hoeveelheden water en roept zorgen op over waterschaarste, terwijl ze tegelijkertijd innovatie stimuleert.
Elke essentiële hoeveelheid informatie die we veilig willen opslaan en overal willen kunnen openen, eindigt in de cloud. Hoewel die term onschuldig klinkt, is de “cloud” in werkelijkheid een enorm netwerk van externe servers die wereldwijd gegevens opslaan, beheren en verwerken. Onder deze cloud groeit de datacenterindustrie voortdurend, waarbij ze enorme hoeveelheden water verbruikt en zorgen oproept over waterschaarste, maar ook innovatie stimuleert.
De explosie van dataproductie
In 2021 bereikte de wereldbevolking 7,8 miljard mensen, waarvan 63% toegang had tot internet. De wereldwijde dataproductie bereikte 120 zettabyte, ongeveer 0,33 zettabyte* per internetgebruiker. Sinds de introductie van ChatGPT in 2022 is de mensheid een nieuw tijdperk van digitale activiteit binnengegaan. Tegen 2025:
De dagelijkse dataproductie bedraagt bijna 403 terabyte.
Naar verwachting zal er tegen het einde van het jaar 147 zettabyte aan data zijn.
Het aantal internetgebruikers is gestegen naar 6 miljard (240 miljoen meer dan in 2024).
Als gevolg hiervan stimuleert deze enorme toename een sterke groei van de bouw van datacenters wereldwijd.
De belasting van water en energie
Datacenters behoren tot de meest hulpbronnenintensieve industrieën, en discussies over kernenergie om aan de toekomstige vraag te voldoen nemen toe. Waterverbruik, vooral voor koeling, is een van de meest urgente uitdagingen. Om servers en chips goed te laten functioneren, moeten strikte omstandigheden rond temperatuur, luchtvochtigheid en luchtstroming worden gehandhaafd.
Een studie uit 2025 van ScienceDirect meldde dat het datacenter van Google in The Dalles, Oregon, 335 miljoen gallons water gebruikte, goed voor 29% van het totale waterverbruik van de stad. De energieproductie voor datacenters draagt ook bij aan indirect watergebruik:
1 kWh thermische elektriciteit = tot 2 liter water
1 kWh waterkracht = tot 1.194 liter water
Volgens het Lawrence Berkeley National Laboratory steeg het watergebruik van Amerikaanse datacenters van 21,2 miljard liter in 2014 naar 66 miljard liter in 2024, terwijl veel exploitanten het verbruik nog steeds niet nauwkeurig monitoren.
De watervoetafdruk op grote schaal
Datacenters behoren inmiddels tot de top tien van commerciële sectoren met het hoogste waterverbruik. Ongeveer een kwart van het watergebruik is direct (koeling op locatie), terwijl de rest indirect ontstaat via energieproductie en chipfabricage. Tegen 2025 voorspelt de VN dat de helft van de wereldbevolking in gebieden met waterschaarste zal wonen.
In gebieden met waterstress is de impact nog groter:
- Datacenters in Texas kunnen in 2025 mogelijk 49 miljard gallon water gebruiken.
- Dit kan oplopen tot 399 miljard gallon in 2030.
- Twee derde van de nieuwe datacenters die sinds 2022 zijn gebouwd, staat in kwetsbare regio’s.
Hoeveel water gebruiken ze?
Eén enkel datacenter kan enorme hoeveelheden water gebruiken, soms rechtstreeks uit gemeentelijke drinkwatervoorzieningen. Volgens het Environmental and Energy Study Institute (EESI) kan een groot datacenter tot 5 miljoen gallon per dag gebruiken — genoeg voor 50.000 mensen. Schattingen laten zien:
Een kleine faciliteit van 1 MW verbruikt meer dan 25 miljoen liter per jaar.
Een middelgroot datacenter gebruikt tot 110 miljoen gallon per jaar.
Een hyperscale datacenter heeft ongeveer 1,8 miljard liter per jaar nodig.
Nu AI de uitbreiding van datacenters versnelt, zal de druk op watervoorzieningen naar verwachting toenemen tenzij koelmethoden zich verder ontwikkelen.
Koelingstechnologieën
Het koelen van IT-apparatuur, CPU’s (centrale verwerkingseenheden), GPU’s (grafische verwerkingseenheden), geheugen en servers vereist steeds geavanceerdere oplossingen. Traditionele luchtkoeling wordt nog veel gebruikt, terwijl vloeistofkoeling efficiënter is voor servers met hoge dichtheid.
Dompelkoeling wordt toegepast in omgevingen met hoge prestaties, en microfluïdische koeling komt op. Microsoft meldt dat hiermee piektemperaturen van chips tot 65% kunnen worden verlaagd door microscopisch kleine kanaaltjes rechtstreeks op chips aan te brengen. Sommige datacenters onderzoeken zelfs drijvende ontwerpen waarbij gebruik wordt gemaakt van natuurlijk koud water.
Chipproductie: een verborgen waterkost
Ook de productie van chips verbruikt grote hoeveelheden water. Ultrapuur water (UPW) is essentieel voor het reinigen van halfgeleiderwafels. Voor de productie van 1.000 gallon ultrapuur water is 1.500 gallon kraanwater nodig. Zelfs een kleine vervuiling kan volledige chipproducties vernietigen, waardoor chipfabricage een belangrijke bijdrage levert aan de watervoetafdruk van de digitale infrastructuur.
Data blijft groeien
Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA):
- Datacenters gebruikten in 2021 1,5% van de wereldwijde elektriciteit.
- Tegen 2030 kan dit oplopen tot 2,5–3%.
AI versnelt de vraag:
- Sinds 2022 zijn meer dan 15 miljard AI-afbeeldingen gegenereerd.
- Dagelijks worden er 34 miljoen gemaakt.
- Meer dan 7 miljard zijn gegenereerd via Adobe Firefly sinds maart 2023.
Tegen 2031 zullen naar verwachting 1,1 miljard mensen AI-tools gebruiken, wat de hoeveelheid geproduceerde digitale data aanzienlijk zal vergroten.
Het Nederlandse model: gecontroleerde groei
Nederland kiest voor een meer strategische aanpak. Volgens het CBS:
- Datacenters gebruiken 3,3% van het nationale elektriciteitsverbruik.
- 90% hiervan komt uit hernieuwbare bronnen.
- Nederlandse digitale bureaus kopen 99% groene stroom in.
Ook het watergebruik is relatief laag: de Nederlandse ICT-sector gebruikt slechts 0,3% van het nationale kraanwater. Datacenters in Noord-Holland gebruikten in 2021 slechts 0,6% van het regionale drinkwater, wat het effect laat zien van efficiënt ontwerp, gebundelde infrastructuur en gunstige klimaatomstandigheden.
Waterschaarste voorkomen
Terwijl AI, clouddiensten en digitalisering zich uitbreiden, blijven datacenters een centrale rol spelen in de moderne wereld. Hun water- en energievoetafdruk wordt echter vaak onderschat. Betere metingen, geavanceerde koelsystemen, verantwoordelijke locatiekeuzes en ontwerpen gericht op efficiëntie zullen essentieel zijn om verdere wereldwijde waterstress te voorkomen.
Nu data de waardevolste grondstof ter wereld wordt, kan water de meest betwiste grondstof worden. Dat maakt regelgeving en innovatie belangrijker dan ooit.
1 zettabyte = 909.494.701,77293 terabyte
Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd op Substack.
Bronnen:
Big Data & Global Internet Statistics
Data Center Water Usage & Sustainability
Energy & AI
Official & Policy Reports