Drie jaar en verder: hoe AI ons misschien kan helpen de klimaatinzinking uit te stellen
We hebben drie jaar. Kan AI ons helpen de klok te verslaan? Een nieuw rapport zegt dat we nog maar drie jaar verwijderd zijn van het overschrijden van de grens van 1,5°C. Maar AI kan ons mogelijk extra tijd geven.
Een wereldwijde deadline komt dichterbij
Volgens een rapport gepubliceerd in Earth System Science Data (juni 2024) heeft de wereld nog slechts drie jaar voordat de opwarmingsgrens van 1,5°C uit het Klimaatakkoord van Parijs wordt bereikt. Terwijl Europa ongekende hittegolven ervaart, luidt het rapport opnieuw een dringende waarschuwing: de tijd raakt op om de koers van de wereldwijde opwarming om te keren.
De wereld is inmiddels 1,2°C warmer geworden dan het pre-industriële gemiddelde. Terwijl de planeet verder opwarmt, hebben de oceanen een groot deel van deze overtollige warmte opgenomen. Zelfs als we vandaag alle uitstoot zouden stoppen, zouden de oceanen deze warmte nog tientallen jaren blijven afgeven, wat mogelijk nog eens 0,5°C extra opwarming kan veroorzaken. Uiteindelijk zou de warmte naar de ruimte uitstralen en zou de aarde over enkele duizenden jaren kunnen terugkeren naar pre-industriële temperaturen, als de natuur overtollige CO₂ opnieuw opneemt, volgens de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA).
- Er is nog slechts 143 miljard ton (130 miljard metrische ton) CO₂-uitstoot over voordat de grens van 1,5°C wordt overschreden (Earth System Science Data).
- De mensheid stoot jaarlijks ongeveer 46 miljard ton (42 miljard metrische ton) CO₂ uit (World Meteorological Organisation).
Wat kan AI hieraan doen?
Klimaatverandering en stijgende temperaturen zullen enorme druk leggen op wereldbevolkingen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) schat dat tussen 2030 en 2050 de gevolgen van klimaatverandering jaarlijks kunnen leiden tot 250.000 extra sterfgevallen door ondervoeding, malaria, diarree en hittestress.
Hoewel sommige radicale oplossingen — zoals het bombarderen van het Noordpoolgebied met kunstmatige sneeuw of het bedekken ervan met reflecterende silicadeeltjes (zoals voorgesteld door het Arctic Ice Project) — nog futuristisch zijn, biedt AI praktische hulpmiddelen die nu al meetbare resultaten opleveren.
Klimaatmonitoring versnellen met AI
Een doorbraak kwam in 2023, toen de Universiteit van Leeds een neuraal netwerk ontwikkelde dat veranderingen in ijsbergen in 0,01 seconde kan analyseren — 10.000 keer sneller dan menselijke analyse. Dit AI-systeem werd getraind met satellietbeelden van Sentinel-1 en maakt bijna realtime monitoring van ijsverlies mogelijk (ESA).
Volgens Earth.org heeft de wereld sinds de jaren negentig 28 biljoen ton ijs verloren, met een dagelijkse smeltsnelheid die in 2022 neerkwam op 1,2 biljoen ton per jaar.
Een ander AI-gestuurd project, Space Intelligence, heeft meer dan 1 miljoen hectare bos in 30 landen in kaart gebracht. Het volgt gegevens zoals koolstofopslag en ontbossing, waardoor beleidsmakers en natuurbeschermers betere beslissingen kunnen nemen.
AI bij het opruimen van oceanen en het volgen van plastic
De non-profitorganisatie The Ocean Cleanup, geleid door de Nederlandse innovator Boyan Slat, heeft sinds de start van de activiteiten in 2018 meer dan 20 miljoen kilogram plastic uit oceanen en rivieren verwijderd. AI-kaarttechnologieën hebben de efficiëntie van plasticverzameling met 60% verbeterd, waardoor het team gebieden met hoge concentraties afval beter kan aanpakken met behulp van beelden van drones en schepen (The Ocean Cleanup, Phys.org).
De rol van Big Tech bij klimaatactie met AI
Google: van groene routes tot modulaire kernenergie
Google voorspelt dat AI kan helpen om tegen 2030 5–10% van de wereldwijde uitstoot te verminderen — ongeveer gelijk aan de totale jaarlijkse uitstoot van de EU. Hun inspanningen omvatten:
Groene routes in Google Maps: sinds 2021 is hiermee 2,4 miljoen metrische ton CO₂ bespaard door brandstofefficiëntere routes voor te stellen.
Flood Forecast Hub: biedt realtime overstromingswaarschuwingen in meer dan 80 landen en bereikt 460 miljoen mensen.
Minder energiegebruik en uitstoot in AI-datacenters: Google meldt dat eigen hardware AI-berekeningen 100× energie-efficiënter heeft gemaakt, waardoor de uitstoot met een factor 1.000 is verminderd.
In mei 2025 werkte Google samen met Elementl Power aan de ontwikkeling van modulaire kerncentrales die elk tot 600 MW kunnen leveren. Deze zijn bedoeld om de energiebehoefte van AI te ondersteunen en tegelijkertijd de CO₂-uitstoot te beperken.
NVIDIA: klimaatvoorspellingen binnen seconden
In 2024 lanceerde NVIDIA zijn Earth-2 Cloud API’s, en Taiwan was het eerste land dat deze toepaste. Deze modellen voorspellen extreme weersomstandigheden met behulp van AI gebaseerd op diffusietechnologie. Ze bieden een 12,5 keer hogere resolutie, werken 1.000 keer sneller en zijn 3.000 keer energie-efficiënter dan traditionele numerieke modellen (NVIDIA).
Het FourCastNet 3-model kan een wereldwijde weersvoorspelling voor 15 dagen genereren in slechts 64 seconden, terwijl het slechts een fractie van de energie gebruikt die traditionele systemen nodig hebben.
Microsoft: AI voor de aarde en koolstofverwijdering
Het AI for Earth-programma van Microsoft ondersteunt meer dan 950 milieuprojecten wereldwijd. In een meer radicale poging om de CO₂-voetafdruk van AI te compenseren, sloot Microsoft een overeenkomst van 1,7 miljard dollar om gedurende 12 jaar 4,9 miljoen ton mest onder de grond op te slaan — een nieuwe vorm van koolstofvastlegging (Windows Central).
AI kan ons mogelijk meer tijd geven
Als de huidige uitstoot doorgaat, kunnen we de opwarmingsgrens van 1,5°C rond 2029 overschrijden. Toch kan het vermogen van AI om milieumonitoring te versnellen, infrastructuur te optimaliseren en nieuwe schone technologieën te ondersteunen ons kostbare tijd opleveren.
De echte vraag is niet of AI kan helpen; de vraag is of we snel genoeg zullen handelen om AI verstandig in te zetten.
Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd op Substack.
Bronnen: